بنزوات سدیمSodiumBenzoate

بنزوات سدیمSodiumBenzoate

بنزوات سدیمSodiumBenzoate

در صنعت غذا یکی از مهمترین پارامترهای تولید و مصرف ، بالا بردن زمان ماندگاری محصولات می باشد . به همین منظور از افزودنی های غذایی استفاده می شود . پایدار کننده های شیمیایی به شرط عدم تجاوز از مرز استاندارد بین المللی در بالا بردن زمان ماندگاری محصولات نقش بسزایی را ایفا می کنند و در کنترل تخریب میکروبی(آنتی باکتریال)،(آنتی کپک) و (آنتی قارچ)و پایدار کننده های UV و آنتی اکسیدان ها و…موثر می باشند.

بنزوات سدیم از خنثی‌سازی اسید بنزوئیک توسط هیدروکسید سدیم حاصل می‌شود. این ماده بیش از همه در غذاهای اسیدی مثل چاشنی‌های سالاد (سرکه)، نوشابه‌های گازدار (اسید کربنیک)، مرباها و آبمیوه‌ها (اسید سیتریک)، ترشی‌جات (سرکه)، و سس‌ها استفاده می‌شود. . همچنین در مواد دیگر مانند برخی داروها و شامپوها نیز به کار می‌رود.

این ماده باکتری ها را از بین نمی برد فقط فعالیتشان را متوقف می سازد سدیم بنزوات توانایی غیرفعال سازی قارچ ها را دارد . اثر این ماده را می توان در شرایط اسیدی با pH کمتر از ۶/۳ مشاهده نمود.

سدیم بنزوات که در علوم صنایع غذایی با نام اختصاری ۲۱۱E می باشد بطور معمول به عنوان نگهدارنده مواد غذایی در نوشابه های گازدار،مربا و آبمیوه هایی با پایه اسید سیتریک ، سرکه سالاد وترشی جات همچنین در سس غذاهای چینی نظیر سویا سس وخردل بکار می رود.

بنزوات سدیم را می توان در دهان شویه ها با پایه الکلی و جلادهنده های فلزی پیدا کرد.از این ماده در اکثر نوشابه های غیر الکلی استفاده می شود.در طبیعت این ماده را می توان در برخی گیاهان مثل گوجه، دارچین، میخک ، سیب و آلو مشاهده نمود.

بنزوات سدیم همچنین باعث عطسه و احساس سوزش خفیف در کسانی که آلژی ندارند میشود .

 وزارت بهداشت آمریکا حد مجاز غلظت آن را به عنوان نگهدارنده تا ۱/۰٪ تعیین کرده است . برنامه بین المللی سلامت شیمیایی ؛اثر آن را بر انسان mg/kg/day ۸۵۲-۶۴۷ وزن بدن بی اثر اعلام کرده است.

گربه‌ها تحمل خیلی کمتری در مقابل اسید بنزوئیک و نمک‌های آن نسبت به موش‌ها دارند . با این حال بنزوات سدیم به‌عنوان افزودنی در غذای حیوانات تا مقادیر ۰٫۱٪ توسط AFCO مجاز اعلام شده‌است .

مکانیسم نگهدارندگی غذا

این مکانیسم با جذب اسید بنزوئیک توسط سلول آغاز می‌شود. اگر PH سلول به مقادیر ۵ یا کمتر کاهش یابد فرآیند تخمیر گلوکز توسط فسفوفروکتوکیناس تا ۹۵٪ کاهش می‌یابد .

 سلامتی و ایمنی

بنزوات سدیم و بنزوات پتاسیم در ترکیب با اسید آسکوربیک (ویتامین ث، E۳۰۰) تولید بنزن می‌کنند، که یک سرطان‌زای شناخته‌شده است. با این حال، مقادیر آن کمتر از میزانی است که خطرناک شناخته می‌شود . حرارت، نور و زمان نگهداری می‌توانند بر نرخ تولید بنزن تأثیرگذار باشند. پروفسور پیتر پایپر در دانشگاه شفیلد معتقد است که بنزوات سدیم به تنهایی می‌تواند به اجزای حیاتی DNA در میتوکندری سلول آسیب برساند و آن‌ها را غیرفعال کند وساختمان ژنتيكي سلول را تغيير می دهد . میتوکندری در سلول در تولید انرژی نقش دارد و اگر آسیب ببیند سلول مختل شده و ممکن است وارد آپوپتوز شود. بیماری‌های زیادی امروزه به آسیب DNA نسبت داده می‌شود مانند پارکینسون و سایر بیمار‌ی‌های نابودی مغز و اعصاب (آلزایمر، هانتینگتون و …)، و از همه مهتر، کلاً فرآیند پیری .

با توجه به اهميت سلول هاي اجدادي تخمک كه تقسيمات ميتوز و ميوز را پشت سر مي­گذارند و اينكه DNA سلولي در آنها فعال است موادی مانند بنزوات سدیم می­توانند بر تقسيم سلولي در آنها اثرات سویي بگذارد. در اثر بنزوات سديم تغييرات هيپرپلاستيك و دژنراتيو در سلولهاي كبدي و كليوي و حتي بيضه ديده مي­شود ولي تغييــرات پاتولوژيك در سلولهاي مغزي وجــــود ندارد. با انجام مطالعاتی بر روي حيوانات آزمايشگاهي و بر روي اندام هاي قلب، طحال، كليه، كبد و مغز نشان داده شد بنزوات سديم آثار سویي مانند گرانولاسيون شديد پوست و حتي آسيب هاي جدي در سلول هاي مغزي دارد. كاهش وزن بدن، تغييراتي در يون هاي پلاسمـــا و حتي در مــواردي مرگ وجود دارد. در مطالعات انجام شده کاهش وزن جنین، افزایش وزن کبد و بروز ضایعـــاتی در CNS (سیستم اعصاب مرکزی)، افـــزایش مرگ ومیر جنین ها، بروز ناهنجاری های مادرزادی در ستون مهــره ها و سلـــول های شبکیه چشم، افزایش اسپرم های ناهنجار و بروز نواقص جنینی در ناحیه کراینوفاسیال (به ویژه میکروسفالی) و ناهنجازی های روده ای در جنین قورباغه از عوارض مصرف بنزوات سدیم در جنین موش گزارش گردیده است. ماده ۲۱۱ E موجب بيماري و ناراحتي‌هايي چون سيروز، پاركينسون و اختلالات در DNA مي‌گردد. اسید بنزویک و بنزوات سدیم به عنوان یکی از عوامل شیمیایی محیطی می توانند موجب کاهش روند فولیکولوژنز شوند و فرآیند اووژنز و تخمک گذاری را مختل نمایند.

مطالعات نشان می دهد بنزوات سدیم به علت ایجاد رادیکال های آزاد می تواند تغییراتی در DNA سلولی ایجاد کند .

براساس گزارش اداره استاندارد و تحقيقات صنعتى ايران، استفاده از اين ماده در هر نوع آبميوه غيرمجاز است. علت غيرمجاز بودن استفاده از بنزوات سديم در آبميوه اين است كه آبميوه به صورت گرم در قوطى ريخته و پر مى شود و به دليل واكنش هايى كه بنزوات سديم در حرارت انجام مى دهد، استفاده از آن ممنوع است اما در نوشابه ها به دليل اين كه نوشابه به صورت سرد پر مى شود، استفاده از آن ماده مجاز است.

بیش‌فعالی

مقاله‌ای که در سال ۲۰۰۷م برای آژانس استاندارد غذایی (FSA) در انگلیس منتشر شد بیان کرد که برخی رنگ‌های مصنوعی هنگامی که بنزوات سدیم همراه شود می‌تواند با رفتار بیش‌فعالی در ارتباط باشد

پروفسور جیم استیونسن از دانشگاه ساثمپتن و نویسنده‌ای این مقاله می‌گوید: «این یک تحقیق عمده بوده است که روی موضوع مهمی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که ترکیبات خاصی از رنگ‌های غذایی مصنوعی و نگهدارنده‌غذایی بنزوات سدیم با افزایش رفتار بیش‌فعالی در کودکان در ارتباط است. اما والدین نباید گمان کنند که با حذف این افزودنی‌ها از غذای کودکان از بروز اختلال بیش‌فعالی جلوگیری می‌شود. ما می‌دانیم که عوامل دیگری هم نقش دارند اما این حداقل چیزی است که کودک می‌تواند از آن اجتناب کند».”

با بررسی‌های بیشتر توسط FSA چنین به‌نظر می‌رسید که فقط رنگ‌های خاصی در این مشکل نقش دارند.

در ۱۰ آوریل ۲۰۰۸ آژانس استاندارد غذایی خواستار حذف داوطلبانه‌ی رنگ‌ها (اما نه بنزوات سدیم) تا پایان سال ۲۰۰۹ میلادی شد . بعلاوه پیشنهاد کرد که اقدامی برای حذف تدریجی این مواد از غذاها و نوشیدنی‌ها در سطح اتحادیه‌ی اروپا در طی زمانی معین باید صورت گیرد .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *